Sigara Satın Alabilmek İçin Yeni Şartlar Getirilecek: Satışta "Elektronik Kimlik" Dönemi Başlıyor
Sağlık Bakanlığı, tütün ürünlerinin çocuklara ve gençlere satışını tamamen engellemek amacıyla radikal bir adımla "Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi"ni devreye sokmaya hazırlanıyor. Yeni uygulamayla birlikte market ve bakkallarda tütün ürünü satın alırken kimlik doğrulama zorunlu hale gelecek.
Küresel çapta ve Türkiye’de tütün kullanım yaşının her geçen gün düşmesi üzerine hareket geçen Sağlık Bakanlığı, tütünle mücadelede yeni bir stratejiyi hayata geçiriyor. Mevcut mevzuatta 18 yaş altındakilere sigara satışı yasak olmasına rağmen denetimlerin satıcının inisiyatifine kalması, çocukların tütün ürünlerine kolayca ulaşmasına neden oluyordu. Bakanlık, bu açığı kapatmak için dünyadaki başarılı örnekleri inceleyerek elektronik kimlik doğrulama modelini Türkiye’ye entegre etme kararı aldı.
Çocuklar Sigaraya Kolayca Ulaşıyor
İstatistikler, tütün endüstrisinin doğrudan gençleri ve çocukları hedef aldığını açıkça ortaya koyuyor:
Erişim Çok Kolay: Küresel Gençlik Araştırması verilerine göre, 13-15 yaş aralığında sigara kullanan öğrencilerin %73,3'ü market veya bakkallardan hiçbir engelle karşılaşmadan sigara satın alabiliyor.
Erken Başlama Oranı Yüksek: Türkiye'deki tütün kullanıcılarının %57,5'i bu zararlı alışkanlığa 18 yaş veya daha altında adım atıyor. Dünya genelinde ise tütün kullanıcılarının %82,6'sı 14-25 yaş aralığında tütüne başlıyor.
Genç Kadınlarda Alarm Veren Artış: %107
Bakanlık verilerinde en dikkat çekici ve ürkütücü tablolardan biri de genç kadınlardaki kullanım oranları oldu. 2012-2025 yılları arasındaki verilere göre, 15-24 yaş grubundaki kadınlarda tütün ürünü kullanımı 13 yıl içerisinde iki katından fazlasına ulaşarak %107 oranında artış gösterdi.
Satıcının İnisiyatifi Son Bularak Dijital Kontrol Gelecek
Mevcut sistemde yaş kontrolünün yalnızca satıcının sözel beyanına veya isteğine bağlı olması uygulamadaki verimi düşürüyordu. Yeni planlanan elektronik yaş doğrulama sistemi sayesinde, satış esnasında fiziki ya da dijital kimlik doğrulaması yapılmadan sigara satışı gerçekleştirilemeyecek.
Dünyada Başarıyla Uygulanıyor
Sigara satışında elektronik kimlik doğrulaması dünyada pek çok gelişmiş ülkede uzun yıllardır standart bir prosedür olarak uygulanıyor:
Avrupa Birliği (AB): Tüm üye ülkelere kimlik doğrulaması olmadan tütün satılmaması yönünde tavsiyede bulunuyor.
Uygulayan Ülkeler: Almanya, Japonya, Güney Kore, ABD, İsviçre, Avusturya, İtalya ve Fransa gibi ülkelerde elektronik yaş doğrulama sistemleri otomatlarda ve satış noktalarında aktif olarak kullanılıyor.
Sağlık Bakanlığı'nın bu adımıyla birlikte, çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişim kanallarının tamamen kapatılması ve tütüne başlama yaşının yukarı çekilmesi hedefleniyor.