Okul iklimini zehirleyen, öğretmenlerin mesleki heyecanını yok eden ve eğitim kalitesini düşüren idari baskılar artık yargı duvarına çarpıyor.
Yargıtay’ın mobbing konusundaki emsal kararlarından yola çıkılarak yapılan hukuki değerlendirmeler, bazı okul müdürlerinin "yetki" zannettiği birçok uygulamanın aslında açık birer suç unsuru olduğunu ortaya koydu.
Hukukçular ve eğitim sendikaları, okullarda en sık karşılaşılan mobbing türlerini 4 ana başlık altında toplayarak idarecileri uyardı. İşte Yargıtay kriterlerine göre bir okul müdürünü "mobbingci" yapan o kusurlu hareketler:
1. Ders Programı ve "Angarya" ile Yıldırma Taktikleri
Müdürlerin elindeki en büyük yönetim enstrümanlarından biri olan ders programları, kimi zaman bir cezalandırma aracına dönüşüyor. Yargıtay kararlarına göre şu uygulamalar mesleki onuru hedef alan mobbing sayılıyor:
Kasıtlı Dağıtılan Ders Saatleri: Süt izni, sağlık durumu veya yasal haklar gözetilmeksizin, derslerin günün en başına ve en sonuna yayılması, aradaki boşlukların kasıtlı olarak açılması.
Branş Dışı ve Atıl Görevler: Kıdemli bir öğretmene uzmanlığı dışındaki angarya işlerin sistematik olarak yüklenmesi.
Pasifize Etme: Öğretmene sınıf verilmemesi, kulüp veya rehberlik görevlerinden mahrum bırakılarak okulda "işlevsiz" hissettirilmesi.
2. İdari Baskı ve "Disiplin Sopası"
Mevzuatı öğretmen üzerinde bir tehdit unsuru olarak kullanmak en sık başvurulan mobbing yöntemlerinden biri.
Sürekli Soruşturma Tehdidi: Ortada somut bir kusur yokken "Hakkında tutanak tutarım", "Dosyanı yakarım" gibi ifadelerle öğretmenin baskı altında tutulması.
Topluluk Önünde Küçük Düşürme: Zümre toplantılarında ya da öğretmenler odasında asılsız performans eleştirileriyle mesleki yeterliliğin sorgulanması.
Maddi ve Fiziki Tehditler: Hak edilen ek ders ücretlerinin sisteme girilmemesiyle tehdit edilmesi ya da mevzuata aykırı fazladan nöbet yazılması.
3. Dijital ve Sosyal İzolasyon: WhatsApp Gruplarından Çıkarma!
Gelişen teknolojiyle birlikte mobbing de dijitalleşti. Okul içindeki bilgi akışını kesmek artık net bir hak ihlali olarak kabul ediliyor.
Kurumsal İletişimi Kesme: Öğretmenin kurumsal bilgi akışının sağlandığı resmi WhatsApp ve duyuru gruplarından keyfi olarak çıkarılması.
Resmi Kanalları Kapatma: Dilekçelerin işleme koyulmaması, randevu taleplerinin reddedilmesi ve sınav takvimi gibi resmi yazıların gizlenmesi.
Öğretmenler Odasından Dışlama: İdarecinin diğer öğretmenlere baskı yaparak, hedef seçtiği kişiyle iletişim kurmalarını engellemesi.
4. Kişilik Haklarına ve Özel Hayata Müdahale
Veli ve Öğrenci Önünde Azarlama: Sınıf ortasında veya veli toplantılarında öğretmenin itibarını zedeleyecek şekilde sözlü şiddete maruz bırakılması.
Mesai Dışı Taciz: Akşam saatlerinde veya hafta sonlarında sürekli aranarak işle ilgisi olmayan konularda rahatsız edilmesi.
Mobbinge Maruz Kalan Öğretmen Ne Yapmalı?
Anayasa’nın 128. maddesi ve Başbakanlık Genelgesi ile koruma altında olan öğretmenlerin, bu tür durumlarda izlemesi gereken hukuki yol haritası şu şekildedir:
Günlük Tutun: Yaşanan olayları tarih, saat ve maruz kalınan davranış şeklinde detaylıca not edin.
Delil Toplayın: Resmi yazışmaları, WhatsApp mesajlarını ve dijital çıktıları saklayın.
Başvuru Kanallarını Kullanın: Varsa tanıklarınızla birlikte İlçe/İl Milli Eğitim Müdürlüklerine (üst disiplin amirlerine), Kamu Denetçiliği Kurumu’na ya da CİMER’e resmi başvuruda bulunun. Alo 170 çağrı merkezinden destek alınmalı.