Her yıl olduğu gibi bu yıl da 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı kutlamaları için il ve ilçe merkezlerindeki törenleri yürütmek üzere öğretmen ve öğrenci görevlendirmesi yapıldı. İl ve ilçe merkezlerindeki ana törenlerde görev alan okul öncesi, sınıf ve ortaokul branş öğretmenleri kaymakamlıklarca ve valiliklerce görevlendirildi.
Yaklaşık iki hafta sürecek törenlerde görev alan öğretmenlerin yerine aynı branştan öğretmenlerin müsait olmaları halinde derslere girmeleri durumunda ek ders almaları mümkündür. Bu öğretmenlerimiz görevli izinli olan öğretmenlerin yerine müfredattaki konuyu işleyip ders defterine yazmaları halinde ek ders ücreti alabilecektir. Ancak farklı branşlardan olan öğretmenlerin sükuneti ve düzeni sağlamak için söz konusu görevli izinli olan öğretmenin dersine girmesi halinde ek ders ücreti alması mümkün değildir.
Konuyla alakalı Milli Eğitim Bakanlığının Valiliklere göndermiş olduğu resmi görüş yazıları bir araya getiren Mevzuat yazarı Sedat DEĞER, hangi şartlarda boş derse giren nöbetçi öğretmenlere ek ders ücreti verilebileceğine açıklık getirdi.
Akıllarda hiçbir soru kalmayacak şekilde hazırladığı yazısında Sedat DEĞER ayrıca konuyla alakalı akıllara gelebilecek her türlü soruya yer vererek cevaplandırdı. İşte Sedat DEĞER’in “Boş Derse Giren Öğretmen Hangi Şartlarda Ek Ders Ücreti Alır” yazısı;
Mevzuat Yazarı/Sedat DEĞER
Hastalık veya mazeret gibi bazı sebeplere bağlı olarak bazı günler bazı öğretmenler okullara gelmeyebiliyor ve o öğretmenlerin o günkü dersleri boşa çıkmış olabiliyor. Eğitimde esas olan ise derslerin boş geçmemesi olduğu için nöbetçi öğretmenlerin boş ders aralıklarına göre gelmeyen öğretmenin boş geçecek derslere nöbetçi öğretmen görevlendirmeleri de yapılmaktadır. Ayrıca bu şekilde ders görevlendirmesi yapılan nöbetçi öğretmenlerin ders okutsun ya da okutmasın görevlendirildikleri sınıfların başında fiilen bulunması da yasal zorunluluk olduğu düşünüldüğünde birçok öğretmen girdikleri boş derslerde dersleri okutmakta ve sonucunda da ek ders ücreti alıp alamayacaklarını da merak etmektedir.
Bu nedenle konuyu tüm ayrıntılarıyla ele alarak, geçmiş yıllarda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından valiliklere gönderilmiş tüm resmi görüş yazılarını bir araya getirerek değerlendirdim. Böylece hem uygulamada birlik sağlanacak hem de nöbetçi öğretmenlerin hak kaybı yaşamasının önüne geçilmiş de olacaktır.
Aşağıda aktaracağım açıklamalar, yalnızca genel bir yorum değil; tamamı MEB’in resmi görüş yazılarına dayanan, tereddüde mahal bırakmayacak derecede net sonuçlardan oluşmaktadır.
Öncelikle net olarak ifade etmek gerekirse:
Her boş derse giren öğretmen ek ders ücreti alamaz. Ek ders alabilmenin bazı temel şartları bulunmaktadır…
Bu şartlardan herhangi biri eksikse, girilen boş ders için ek ders ücreti ödenmesi mümkün değildir. Şimdi bu şartları ayrıntılarıyla ve mevzuat ile resmi görüş yazıları temelli olarak açıklık getireyim. Mevzuat Yazarı Sedat DEĞER:
1. Boş derse giren öğretmen o gün “nöbetçi öğretmen” olmak zorunda mı ?
MEB’in tüm görüş yazılarında özellikle vurguladığı husus şudur:
- Milli Eğitim Bakanlığı 05 Nisan 2022 tarihli Şanlıurfa Valiliğine göndermiş olduğu resmi görüş yazısında boş geçen derslere girenleri nöbetçi öğretmen odak noktasında cevaplandırırken; 14 Şubat 2023 tarihli Burdur Valiliğine gönderdiği görüş yazısı ile 27 Haziran 2024 tarihli İstanbul Valiliğine gönderilmiş olan resmi görüş yazısında ise nöbetçi öğretmen odak noktasında cevaplandırılmadan direk boş derse giren öğretmenler şeklinde bir değerlendirme yapılmıştır.
- Bir görüş yazısında “boş derse giren nöbetçi öğretmenler ”den bahsedilirken daha sonraki 2 resmi görüş yazısında ise nöbetçi öğretmen olarak sınırlama yapılmaksızın direk “boş derse giren öğretmenler” şeklinde bir cevap verilmiş olması her ne kadar en son görüş yazılarında nöbetçi öğretmen olsun ya da olmasın boş derse giren öğretmene ek ders ücreti verilebilir şeklinde algılansa da mevcut mevzuat gereği boş derse öncelikli olarak o günkü nöbetçi öğretmenlerin görevlendirileceği hususu göz önünde bulundurulması gerekir.
- Şöyle ki; okulöncesi ve ilköğretim kurumları yönetmeliğinin 44. Maddesini 13. Fıkrasında yazılı bulunan “(13) (Ek:RG-10/7/2019-30827) Çeşitli nedenlerden dolayı öğretmeni bulunmayan sınıfın düzeni, o saatte dersi olmayan nöbetçi öğretmen tarafından sağlanır. (Ek cümle:RG-17/1/2025-32785) Dersi boş olan nöbetçi öğretmen bulunmaması durumunda okul müdürü tarafından gerekli tedbirler alınır.” Hükmü ile Ortaöğretim kurumları yönetmeliğinin 91. Maddesinin h bendinde yazılı bulunan “h) (Ek:RG-16/9/2017-30182) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Çeşitli nedenlerden dolayı öğretmeni bulunmayan sınıfın düzeni ve öğrencilerin etüt çalışması, o saatte dersi bulunmayan nöbetçi öğretmen tarafından sağlanır. Nöbetçi öğretmenlerin hepsinin dersinin bulunması durumunda ise nöbetçi müdür yardımcısı gerekli tedbirleri alır.” Hükümlerine göre boş geçen derse girme görevinin nöbet görevinin doğal uzantısı olduğu için boş derse girenlerin öncelikli olarak nöbetçi öğretmenlere verilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
- Boş derse giren öğretmenin o gün öncelikli olarak nöbetçi öğretmen olması gerekir.
2. Nöbetçi öğretmen boş derste o günkü müfredatı fiilen işlemelidir
Ek ders ücretinin ödenebilmesi için yalnızca sınıfın başında bulunmak yeterli değildir. Öğretmenin, o sınıf seviyesine ait günlük–yıllık plan doğrultusunda müfredat kazanımını veya öğrenme çıktısını fiilen işlemiş olması gerekmektedir.
- Nöbetçi öğretmenin “Ders boş geçmesin” diye sınıfı sadece kontrol etmesi veya başında bulunması ek ders hakkını doğurmaz.
- Ek ders ödenebilmesi nöbetçi öğretmenin girdiği dersin o günkü yıllık planı doğrultusunda Müfredatı işlemesi, kazanımı/öğrenme çıktısını vermesi, yani dersi fiilen dersin planı doğrultusunda okutması ek ders hakkını doğurur.
- Milli Eğitim Bakanlığının bu konuya dair vermiş olduğu resmi görüş yazılarında geçen ifadelerdeki ortak nokta “ o günler için öngörülmüş müfredatın aynı şekilde uygulanması” şartı geçmektedir.
3. Öğretmen, işlediği kazanımı ders defterine bizzat yazıp imzalamalıdır
Bu madde uygulamada en fazla gözden kaçan fakat ek ders ödemesinin en kritik şartıdır.
Dersi fiilen işlese bile ders defterine kazanım yazılmamışsa ek ders ücreti ödenmez.
Çünkü mevzuata göre yasal olarak ders defteri:
- Dersin işlendiğinin,
- Kazanım veya öğrenme çıktısının verildiğinin,
- Eğitim faaliyetinin gerçekleştiğinin
resmî kanıtıdır.
Yani ders defteri, fiilen ders işlendiğinin tek resmi dayanağıdır.
Dolayısıyla nöbetçi öğretmen, işlediği boş dersin kazanımını mutlaka ders defterine yazmalı ve imzalamalıdır. Bu işlem yapılmadığında “fiilen işlenen ders” hükmü doğmadığı için de ek ders ödenemez.
Sonuç Olarak:
Ek ders ödenebilmesi için üç şartın da aynı anda gerçekleşmesi şarttır.
Boş geçen derse giren öğretmene aşağıdaki üç şart bir arada gerçekleşirse ancak ek ders ödenir aksi takdirde ek ders ödemesi yapılmaz:
1. Nöbet günü olması: Boş derse giren öğretmenin o gün öncelikli olarak nöbetçi öğretmen olması gerekir.
2. Müfredatın fiilen işlenmesi : Nöbetçi öğretmenin girdiği derste o günler için öngörülmüş müfredatın aynı şekilde uygulanması gerekir
3. Kazanımın ders defterine yazılması: Ders defterleri dersin işlendiğinin resmi kanıtı olduğu için işlenen kazanım veya öğrenme çıktısının fiilen işlendikten sonra ders defterine de yazılmış olması gerekir.